Lớn lên trong thời cả đất nước tiến quân vào cuộc trường chinh vĩ đại chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của sông núi, nhiều nhà giáo Hà Nội đã “gác bút nghiên lên đường chiến đấu”. Nhà giáo ưu tú Hồ Quang Diệu là một trong những người thầy đó, để đến ngày hôm nay, ký ức về cuộc kháng chiến vẫn còn vẹn nguyên trong câu chuyện của ông…
Với 50 năm công tác trong ngành Giáo dục- Đào tạo, NGƯT Hồ Quang Diệu đã trực tiếp giảng dạy tại nhiều cơ sở giáo dục, góp phần đào tạo nhiều thế hệ học trò. Tốt nghiệp khoa Văn, trường ĐHSP Hà Nội năm 1960, thầy Diệu về nhận công tác tại trường cấp II, III Hải Hậu, Nam Định, đảm nhận các chức vụ Hiệu trưởng, Bí thư chi bộ, Uỷ viên BCH Huyện đoàn. Thời gian về công tác tại trường PTTH chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định), thầy đã được giao làm Tổ trưởng bộ môn rồi Phó hiệu trưởng nhà trường…Là một nhà giáo tài năng, tâm huyết, thầy Diệu đã đi đầu trong việc hướng dẫn học sinh phương pháp tự học môn Ngữ văn, thực hiện phong trào tiết dạy hiệu quả, đưa bộ môn Ngữ văn vào chương trình nghiên cứu từ năm 2004 đến nay…
Từ năm 2001, thầy về dạy tại trường PT Đông Đô, là Chủ nhiệm bộ môn Ngữ văn của trường, góp phần quan trọng bồi dưỡng nhiều thế hệ học sinh Đông Đô tốt nghiệp THPT và thi đỗ vào các trường ĐH-CĐ… Không chỉ sát sao về công tác chuyên môn, giảng dạy, thầy Diệu còn là một Chủ tịch công đoàn nhiệt tình, gây dựng mái ấm đoàn kết, gắn bó trong đội ngũ CBGV, NV nhà trường. Với thành tích đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng và phát triển nhà trường, NGƯT Hồ Quang Diệu đã đượcHội đồng sư phạm tặng danh hiệu cao quý “Nhà giáo tiên phong trong sự nghiệp phát triển trường PT Đông Đô”, Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp phát triển trường PT Đông Đô và giải thưởng Chu Văn An đợt II (2010).
Trò chuyện với chúng tôi về thời máu lửa mà cả nước chung sức, đồng lòng vì miền Nam ruột thịt, NGƯT Hồ Quang Diệu cho biết: Từ năm 1972, thầy tham gia quân đội, chiến đấu ở Quảng Trị, chiến dịch Điện Biên Phủ trên không ở Hà Nội và đặc biệt tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Nhớ như in ngày cùng đơn vị tham gia vào chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, thầy kể: Ngày ấy, trong đoàn quân thần tốc, thầy cùng đơn vị hành quân theo hướng Tây Nam tiêu diệt căn cứ Đồng Dù, góp phần vào chiến dịch giải phóng Sài Gòn. Đêm 28/4, đơn vị thầy nhận lệnh phải cơ động lực lượng tiêu diệt địch đang chốt giữ cầu Bông mở đường cho đại quân ta tiến về giải phóng Sài Gòn. Đây là cây cầu huyết mạch trên quốc lộ 22, do vậy để chặn đường tiến quân của Quân giải phóng, địch bố trí hệ thống phòng ngự nhiều tầng. Hai bên đầu cầu là hai lô cốt cùng xe tăng án ngữ. Dưới cầu, địch đã gài thuốc nổ để chuẩn bị phá cầu cản đường tiến của đại quân ta. Theo kế hoạch, 2 giờ sáng ngày 30/4, hai mũi tiến công của tiểu đoàn đồng loạt nổ súng. Địch chống trả rất điên cuồng. Cuộc chiến đấu giành giật từng thước đất, từng mố cầu diễn ra quyết liệt. Hai xe tăng của địch đã bị bắn cháy. Trước sức tiến công mãnh liệt của tiểu đoàn, bọn địch chốt giữ cầu Bông hoảng loạn tháo chạy, không kịp phá cầu. Đơn vị phải tổ chức phòng thủ đề phòng địch tái chiếm cầu. Trong trận đánh này, đơn vị hy sinh 7 đồng chí... Trong lúc cuộc chiến đấu giữ cầu Bông diễn ra thì Sư đoàn 320 của ta đánh vào căn cứ Đồng Dù. Hàng nghìn tên địch từ căn cứ Đồng Dù bỏ chạy, cầu Bông đã bị quân ta chiếm giữ…
Chuyện xảy ra cách đây 37 năm, nhưng thầy Diệu và những CCB tham gia trận đánh cầu Bông nói riêng, chiến dịch Hồ Chí Minh nói chung năm ấy vẫn còn nhớ mãi thời gian. Thầy xúc động: “11giờ 30 phút ngày 30/4 cả đơn vị reo hò vang trời dậy đất, “Giải phóng rồi, giải phóng rồi anh em ơi!”…. Suốt từ lúc ấy, trong tôi lại hiện về hình ảnh mái trường xưa. Ngày hoà bình trở về quê nhà, tôi lại được đứng trên bục giảng và mỗi khi đến những ngày lễ lớn tôi lại đem câu chuyện này kể cho học sinh của tôi nghe. Ký ức chiến tranh, ký ức 30/4 trong tôi sống mãi với thời gian. Bây giờ, dù mỗi người một nơi, người còn người mất, nhưng cứ vào dịp 30/4 hằng năm, những CCB chúng tôi vẫn thường tổ chức gặp mặt để cùng nhau ôn lại những kỷ niệm của một thời trai trẻ; để được sống lại với những năm tháng chiến đấu hào hùng”- NGƯT Hồ Quang Diệu bộc bạch.
Năm nay NGƯT Hồ Quang Diệu đã bước sang tuổi 72 cái tuổi “thất thập cổ lai hy” nhưng vẫn nhiệt tình đem kiến thức của mình truyền lại cho lớp lớp học trò thân yêu của mình. Nhà giáo- chiến sĩ Hồ Quang Diệu mãi xứng danh Anh bộ đội Cụ Hồ.
Minh Nguyễn
Theo Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 28 - tháng 4/2012