HS Trường THCS Minh Châu (xã Minh Châu - huyện Ba Vì - HN)

* Nhiều nơi khó khăn không kém vùng cao

Có dịp đến xã Ba Vì (huyện Ba Vì – Hà Nội), nơi có gần 100% dân cư là đồng bào dân tộc Dao, mới thấy rằng việc mở rộng địa giới hành chính, bên cạnh nhiều thuận lợi để xây dựng một Thủ đô văn minh, hiện đại, đã khiến Hà Nội trở thành địa phương có sự chênh lệch về điều kiện kinh tế - xã hội giữa các quận/huyện, xã/phường lớn nhất trong cả nước. Xã Ba Vì vẫn còn 18,8% hộ nghèo, thu nhập bình quân đầu người năm 2007 chỉ xấp xỉ 2,5 triệu đồng. Chính vì vậy, cơ sở vật chất dành cho GD còn rất khó khăn, thiếu thốn. Ông Lăng Văn Hà – Phó bí thư Đảng ủy xã Ba Vì cho biết: Do nguồn thu ngân sách xã không có nên dù rất muốn, xã cũng không thể trợ giúp được nhiều về tài chính cho GD. Một trong những khó khăn lớn nhất của GD ở xã Ba Vì là trường cấp I, cấp II vẫn còn chung cơ sở vật chất nên nếu bàn ghế phù hợp với cấp học này thì lại không phù hợp với cấp học kia. Bên cạnh đó, trường chung cấp, chung cơ sở vật chất nên một cấp muốn triển khai hoạt động ngoài giờ cũng khó bởi sẽ ảnh hưởng đến giờ học của cấp kia.

Cái nghèo, cái khó in dấu ấn rõ rệt trên những bộ áo quần của các em HS dân tộc. Mùa hè còn đỡ, mùa đông trời lạnh cắt da cắt thịt mà các em vẫn phong phanh áo mỏng đến lớp. Ở Trường PTCS Hợp Nhất (xã Ba Vì), những khoản tiền thu được từ HS học kỳ cao nhất cũng chỉ được 60%. Bà Đào Thị Huệ - Phó hiệu trưởng nhà trường cho biết trước đây, cứ những ngày trời mưa là HS nghỉ học bởi chỉ cần mưa nhỏ, con đường núi cũng trở nên trơn trượt, khiến các em HS nhỏ đi lại nguy hiểm, trong khi nhà các em thường cách trường vài cây số, có em xa tới 4 km, mà lại toàn phải cuốc bộ.

Tổng kết năm học đầu tiên Hà Nội triển khai thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh địa giới hành chính Thủ đô được mở rộng, Sở GD-ĐT nhận định rằng một trong những khó khăn lớn nhất của ngành sau khi hợp nhất là cơ chế chính sách về GD-ĐT đối với tỉnh Hà Tây cũ, các xã thuộc huyện Lương Sơn (Hòa Bình), Mê Linh (Vĩnh Phúc) khi về Hà Nội còn nhiều khác biệt, trong đó phải kể đến quy định về việc thi tuyển vào biên chế của tỉnh Hà Tây cũ. Cô giáo Nguyễn Thị Thu Hằng (Trường Tiểu học Minh Châu – xã Minh Châu – huyện Ba Vì – Hà Nội) tâm sự: Trong 13 năm dạy hợp đồng, cô đã thi tuyển công chức 2 lần nhưng đều không đỗ, vì mỗi lần trường tổ chức thi công chức cho ngành GD, GV hợp đồng trên khắp địa bàn tỉnh Hà Tây cũ lại đổ về đây dự thi, khiến kỳ thi này còn gay cấn hơn cả thi ĐH. Tâm sự của cô giáo Hằng cũng chính là sự trăn trở, bức xúc của lãnh đạo huyện Ba Vì. Theo ông Hà Xuân Hưng – Chủ tịch UBND huyện, do quy định trước đây của tỉnh (Hà Tây cũ) về việc thi tuyển công chức, ngành GD ở những huyện khó khăn như Ba Vì rơi vào tình trạng tuy thiếu biên chế nhưng qua các kỳ thi tuyển công chức, thiếu vẫn hoàn thiếu. Hiện nay, Ba Vì là một trong những huyện có số lượng GV hợp đồng đông nhất trên địa bàn Hà Tây cũ. Có tình trạng này bởi thực tế, nhiều GV hợp đồng ở các địa phương khác thi đỗ công chức ở Ba Vì, nhưng họ chỉ giảng dạy ở đây một thời gian ngắn rồi lại xin chuyển đi. Trong khi đó, những GV hợp đồng có hộ khẩu thường trú tại Ba Vì lại ít có cơ hội được vào biên chế. Ông Hưng cho biết thêm, xét về toàn diện, tổng biên chế của ngành GD huyện không thiếu lắm nhưng do đặc điểm của Ba Vì là địa bàn rộng, nhiều xã miền núi, dân cư phân bố không đồng đều… nên dẫn tới tình trạng thiếu cục bộ, nhất là những xã khó khăn. 

Bên cạnh đó, năm học 2008 – 2009, ngành GD-ĐT Hà Nội phải hoạt động trong điều kiện cơ sở vật chất, nơi làm việc của cán bộ, chuyên viên chật hẹp do số lượng cán bộ, công nhân viên tăng lên, nhưng cơ cấu lại chưa thật cân đối. Cán bộ, chuyên viên chưa đủ thời gian nắm bắt địa bàn mới, trong khi yêu cầu về công tác chỉ đạo đòi hỏi phải sâu sát, kịp thời. Một số đồng chí ở xa, đi lại gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, vào những ngày cuối tháng 10, đầu tháng 11 năm 2008, Hà Nội phải hứng chịu một trận mưa lũ lịch sử kéo dài gây úng ngập toàn thành phố, khiến HS của nhiều trường phải nghỉ học một thời gian, ảnh hưởng lớn đến hoạt động dạy và học.

* Vượt khó dạy và học

Mặc dù phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức sau khi Thủ đô được mở rộng, nhưng nhờ xác định rõ khó khăn cũng như thuận lợi của mình, Sở GD-ĐT Hà Nội đã xây dựng kế hoạch và những biện pháp khả thi, phù hợp, chỉ đạo toàn ngành triển khai, thực hiện nhiệm vụ năm học đầu tiên sau hợp nhất đạt những kết quả đáng phấn khởi. Thành tích nổi bật là trong kỳ thi HS giỏi quốc gia, Hà Nội tiếp tục xứng đáng là đơn vị dẫn đầu cả nước về giải nhất (trong số 107/139 HS dự thi quốc gia đoạt giải, có 7 HS giành giải nhất).

Mặc dù năm học này, kỳ thi tốt nghiệp THPT và bổ túc THPT có nhiều điểm mới nhưng Sở GD-ĐT đã chủ động xây dựng phương án và kế hoạch tổ chức kỳ thi theo đúng Quy chế thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD-ĐT, đảm bảo cho kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc. Tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt 88,28% có thể coi là một con số ấn tượng của GD Thủ đô trong năm học đầu tiên sau hợp nhất.

Luôn xác định công tác tuyển sinh vào các lớp đầu cấp là một vấn đề nhạy cảm, liên quan đến đông đảo nhân dân nên Sở GD-ĐT Hà Nội đã xây dựng kế hoạch triển khai công tác này trên địa bàn thành phố với mục tiêu đảm bảo thực hiện đúng quy định, khách quan, công bằng, công khai; đảm bảo đủ chỗ học cho tất cả HS vào lớp 1, lớp 6 và lớp 10; tạo thuận lợi cho HS, góp phần nâng cao chất lượng GD toàn diện ở các cấp học, đẩy mạnh phổ cập GD và xây dựng các trường chuẩn quốc gia.

Một trong những nhiệm vụ chính của năm học 2008 – 2009 là đẩy mạnh ứng dụng CNTT. Đây cũng là một công tác mà ngành GD-ĐT Hà Nội đã thực hiện tốt trong năm học này với việc triển khai kết nối Internet tới gần 100% các đơn vị quận, huyện, đảm bảo thông tin thông suốt trong toàn ngành. Số lượng máy tính tại các trường học của cả 3 cấp phổ thông đều tăng cao, bình quân cấp THPT đạt 28 HS/máy tính, THCS 41 HS/máy tính, Tiểu học 63 HS/máy tính. Ngày hội CNTT được coi là đỉnh cao của việc ứng dụng CNTT vào quản lý và giảng dạy tại các cơ sở GD toàn thành phố.

Đặc biệt, năm học vừa qua cũng là năm học đầu tiên toàn ngành GD-ĐT triển khai phong trào «Xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực». Với đặc thù riêng của GD Thủ đô, phong trào này đã được triển khai, vận dụng sáng tạo gắn với việc thực hiện chương trình công tác của Thành ủy về «Phát triển văn hóa, xây dựng người Hà Nội văn minh, thanh lịch» và các hoạt động hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Có thể nói, một trong những nhân tố quan trọng nhất giúp cho mỗi trường học trở nên thân thiện hơn, giúp HS học tập, rèn luyện tích cực hơn chính là những người thầy. Đến một số xã khó khăn của Hà Nội, chúng tôi đã được tận mắt chứng kiến tấm lòng của các thầy cô giáo đối với học trò của mình. Ở Trường Tiểu học Yên Bình A (xã Yên Bình – huyện Thạch Thất) hay Trường PTCS Hợp Nhất (xã Ba Vì – huyện Ba Vì) đều có những GV sẵn sàng san sẻ cho HS từng củ khoai, gói mì tôm để các em không bị đói khi lên lớp, dù bản thân họ cũng rất nghèo. Để giúp các HS dân tộc nắm chắc bài hơn, GV của Trường PTCS Hợp Nhất sẵn sàng dạy thêm giờ, kéo dài tiết dạy. Còn tại Trường THCS Yên Trung (xã Yên Trung – huyện Thạch Thất), đã 3 năm nay duy trì các lớp dạy phụ đạo miễn phí cho những HS yếu kém, mỗi tuần 2 buổi, mỗi buổi 4 tiết vào chiều thứ 4 và thứ 6. Không những vậy, nhà trường còn tranh thủ cả những buổi học không có tiết 5 để tổ chức phụ đạo thêm cho những HS này. Các thầy cô giáo ở đây như con tằm rút ruột nhả tơ, không mong được đền đáp mà chỉ mong HS lĩnh hội được hết kiến thức mà mình truyền dạy.

Một năm học đầy thử thách đối với GD Hà Nội đã qua. Với những thành tích toàn diện và nội bật, ngành GD-ĐT Thủ đô đã được Bộ GD-ĐT tặng Cờ thi đua đơn vị xuất sắc năm học 2008 – 2009. Năm học mới cũng sẽ là một năm học đặc biệt đối với GD Hà Nội, khi toàn thành phố đang hướng tới kỷ niệm Đại lễ 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Chính vì thế, những kết quả đạt được vừa qua sẽ là tiền đề và tạo sự ổn định cho ngành GD-ĐT Thủ đô vững bước đi lên.